SOSYOMETRİ

 

         Bir öğretmenin, öğrenciyi sosyal ilişkiler içinde tanımasını gerektiren durumlar vardır. Bu amaçla öğrencilerin sosyal uyumunu ve gelişimini ölçmek, yani birbirleri ile olan sosyal uzaklıklarını, sevilen- sevilmeyen, lider özelliği olanları ve grubun sosyal dokusunu anlamak için sosyometri tekniği kullanılabilir.

      Sosyometri, öğrencilerin sosyal durumları hakkında doğrudan doğruya bilgi toplama yoludur. Sosyometri ile şu bilgilere ulaşabiliriz.

       -  Kimlerle arkadaş oldukları,

       -  Kimlerle işbirliği yapabildikleri,

       -  En çok sevilen öğrencilerin kim olduğu,

       -  Kimlerin grup işbirliği ve oyun dışında kaldığı,

       -  Kimlerin grupları meydana getirdiği ve sınıftaki gruplaşmaların kimler tarafından ve nasıl yönetildiği,

       -  Grubun yada sınıfın liderinin kim olduğu,

      Elde edilecek bilgiler sayesinde sınıfın sosyal durumunu öğrenerek bu bilgileri sınıf oturma planında , yapılacak grup çalışmalarında grupların kimlerden oluşturulabileceği , sınıftaki yeri, arkadaşları arasındaki algılanış biçimi, arkadaşları tarafından benimsenme derecesi vs. hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. 

     Sosyometrik Testin Uygulamasında Dikkat Edilecek Noktalar:

1-      Testi uygulamadan önce, öğretmen ile uygulama yapacağı sınıf veya grup öğrencileri arasındaki sağlıklı ilişkilerin olması gerekir. ( Öğrencilerin öğretmeni sevmesi, ona inanması, güvenmesi  vb.)

2-      Sosyometrik test sonuçları nerede ve ne amaçla kullanılacak ise, soruları o amaca yönelik seçilmesi gerekir. Soruların kısa, açık ve o sınıfta bütün öğrenciler tarafından anlaşılacak şekilde olmasına dikkat edilmeli. Örneğin; bir proje grubu oluşturmadan önce hangi öğrencilerin birbirine akademik yardım sağlayabileceğini öğrenmek isteyen bir öğretmenin  ‘’En sevdiğiniz arkadaşınız kimdir ? ‘’ diye bir soru sorması anlamsızdır. Böyle bir amaçla sorulabilecek en uygun soru ‘’Projede kiminle çalışmak istersiniz ? Üç arkadaşınızın ismini yazınız’’ sorusudur. Sınıftaki arkadaşlık ilişkilerini bilmek istediğinizde  ‘’ En sevdiğiniz arkadaşınız kimlerdir. Üç tanesinin adını yazınız’’sorusu sorulabilir. 

3-      Vereceği cevapların gizli tutulacağı öğrencilere söylenmeli.

4-      Arkadaşlarının adlarını yazarken tercih derecelerine göre yazmaları.

5-      Yazacakları arkadaşlarının kız yada erkek olabileceği, başka bir sınıftan öğrenci yazmayacakları, yazacak kimse bulamazlarsa boş bırakabilecekleri söylenmeli.

     Sosyometrik test uygulanışında birinci aşama olarak, yazı tahtasına yanıt kağıdı örneği çizilebilir. Her öğrenciden bir boş kağıt çıkarması istenerek bu örneğe göre cevap yazması istenebilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   SOSYOMETRİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ: 

 

    Örnek 1:

 

    Adınız- Soyadınız:……………………                                  Tarih:…./…./…..

    Sınıfınız/ No:………………………….

    Sınıfınızda en çok birlikte oturmak istediğiniz üç(3) arkadaşınızın ismini önem sırasına göre yazınız.

1-      …………………………

2-      …………………………

3-      …………………………

                                                                                                               Teşekkür ederiz.

Lütfen üç arkadaşınızdan fazla isim yazmayınız.

 

Örnek 2:

 

    Adınız- Soyadınız:……………………                                  Tarih:…./…./…..

    Sınıfınız/ No:………………………….

    Bir kır gezisine giderken sınıfınızdan yanınızdan olmasını  istediğiniz üç(3) arkadaşınızın ismini önem sırasına göre yazınız.

1-…………………………

2-…………………………

3-…………………………

                                                                                                               Teşekkür ederiz.

Lütfen üç arkadaşınızdan fazla isim yazmayınız.

 

Örnek 3:

 

    Adınız- Soyadınız:……………………                                  Tarih:…./…./…..

    Sınıfınız/ No:………………………….

   Görevlendirildiğiniz bir projede çalışırken sınıfınızdan yanınızda olmasını  istediğiniz üç(3) arkadaşınızın ismini önem sırasına göre yazınız.

1-…………………………

2-…………………………

3-…………………………

                                                                                                               Teşekkür ederiz.

 

 

 

Lütfen üç arkadaşınızdan fazla isim yazmayınız.

 

NOT: Yukarıda verilen örnekler duruma göre çoğaltılabilir ve değiştirilebilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    DEĞERLENDİRME:

    Öğrencilerin 1. 2. ve 3. derecede tercih ettiği arkadaşlarının isimlerini yazdıkları kağıtlar öğretmen tarafından toplanır ve sınıf listesine göre sıralanır.

    Sosyometri tablosu hazırlanır, bu tabloda öğrenci listesine sırayla bir dikey (seçenler ), bir de yatay (seçilenler) yazılır.

    Öğrencilerden toplanan tercihlerin yazılı olduğu kağıtlar sırasıyla değerlendirilir.

    Burada dikkat edilecek konu öğrencilerin 1. 2. 3. derecede kimleri seçmişse listede dikey olarak kimleri seçmişse öğrencinin ismi bulunacak ve iki ismin kesiştiği kareye kaçıncı dereceden seçmiş olduğu yazılacak . Örnek tablo 1.

    Örnek olarak Muzaffer SÜSLÜ’nün kağıdını işleyelim. Muzaffer 1. Kürşat ÇALIŞKAN , 2.  Ekrem KÖRLER, 3. Hayrettin KARA ‘ yı seçmiştir. Tablonun dikey bölümünde bulunan Muzaffer SÜSLÜ’nün isminin üstüne parmağınızı koyarak 1. dereceden seçtiği Kürşat ÇALIŞKAN’ı buluruz. Bu iki ismin birleştiği kareye 1(bir), sonra ikinci dereceden seçtiği Ekrem KÖRLER’i bulup birleştikleri kareye 2(iki) yazılır. Aynı işlemi 3.dereceden seçtiği      

 Hayrettin KARA içinde yaparız. Tüm sınıfın kağıtları bu şekilde değerlendirildikten sonra puanlama işlemine geçeriz.

    Puanlama yapılırken karelerin içinde yazılan 1. tercihlere (3) puan, 2. tercihlere (2) puan ve 3. tercihlere 1 puan verilerek her öğrencinin toplam puanı yukarıdan aşağıya doğru toplanır. Örneğin Kürşat ÇALIŞKAN’ın puanlarını bulalım. Kürşat’ı birinci derceden 3 arkadaşının seçtiğini görmekteyiz: 3x3= 9 puan, ikinci dereceden 2 arkadaşının seçtiğini görmekteyiz 2x2=4 puan, üçüncü dereceden 2 arkadaşının seçtiğini görüyoruz: 2x1=2 puan. Toplam puanına baktığımızda 15 puan aldığını görüyoruz. Bu şekilde listedeki tüm öğrencilerin seçilme puanlarının yani tercih puanlarını görüyoruz. Daha sonra tablo 2 de gördüğümüz gibi iç içe daireler çizerek öğrenciler puanlarına göre çemberlerine yerleştirilirler. En dış çembere ise sınıf tarafından hiç seçilmeyenler yazılır. Bu tablolara bakarak sınıfın sosyal durumu hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Ayrıca çizeceğiniz sosyogram sayesinde sınıftaki grupları daha iyi görebileceksiniz.

         

Sosyometri  uygulamasından sonra belirtilen gruplar; aşağıda belirtilen benzer etkinliklere yöneltilebilir.

 

 

1-      Sınıf içi etkinliklerde ödev hazırlama, rapor yazma, inceleme yapma, konu sunma gibi çalışmalarda bir araya getirilebilir.

2-      Sınıf dışı etkinliklerde kol çalışmalarına katılma, okul derneklerinde görev alma, değişik konularda yardımcı olma gibi çalışmalarda bir araya getirilebilir.

3-      Okul dışı etkinliklerde, spor, müzik, gezi, eğlence, boş zaman değerlendirmeleri sırasında bir arada olmaları teklif edilebilir, veliler ile görüşülerek olumlu arkadaşlıklar desteklenebilir.

      4-  Sınıf tarafından sevilmeyen öğrenciler rehberlik ve psikolojik danışma servisi     

           tarafından incelemeye alınır. Gerekli görülürse uzun süreli psikolojik danışma

           hizmetlerinden yararlandırılır.

 

 

 

 

  

ÖRNEK TABLO

 

 

 

 

 

 

 

 

    Seçen

Öğrenci Listesi

18 Kürşat ÇALIŞKAN

5  Muzaffer SÜSLÜ

82 Celal AYDIN

19 Ayşe ÖZMEN

64 Emel ATİK

58 Ekrem KÖRLER

66 Fatma AK

29 Tülün SAĞLAM

59 Hayrettin KARA

79 Selma YILMAZ

75 Gülay ASLAN

47 Zahide KURBAN

9   Nail BİLİR

69 Hilmi ÖZTÜRK

80 Halide KIRAÇ

14 Nazif ŞİMSEK

32 Rıfat DMİRTAŞ

5   Muzaffer SÜSLÜ

1

 

 

 

 

2

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

9   Nail BİLİR

2

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

14 Nazif ŞİMSEK

1

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

18 Kürşat ÇALIŞKAN

 

1

3

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

19 Ayşe ÖZMEN

 

 

 

 

3

 

 

1

 

2

 

 

 

 

 

 

 

29 Tülün SAĞLAM

 

 

 

2

1

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

32 Rıfat DMİRTAŞ

1

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

47 Zahide KURBAN

 

 

 

1

2

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

58 Ekrem KÖRLER

2

1

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

59 Hayrettin KARA

 

3

2

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

64 Emel ATİK

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

1

 

 

 

 

 

66 Fatma AK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

2

 

 

 

 

 

 

69 Hilmi ÖZTÜRK

3

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

75 Gülay ASLAN

 

 

 

 

2

 

1

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

79 Selma YILMAZ

 

 

 

2

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

80 Halide KIRAÇ

 

1

3

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

82 Celal AYDIN

3

2

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Dereceden seçen öğrenci sayısı

3

3

1

1

1

1

2

1

1

1

 

1

1

 

 

 

 

2. Dereceden seçen öğrenci sayısı

2

2

3

3

2

2

 

1

 

1

1

 

 

 

 

 

 

3. Dereceden seçen öğrenci sayısı

2

 

2

 

1

 

 

1

2

 

2

1

 

1

 

 

 

Hiç seçmeyen

 

10

11

11

13

13

14

15

14

14

15

13

15

16

16

17

17

17

 

TOPLAM

15

11

11

9

8

7

6

6

5

5

4

4

3

1

 

 

 
                                                   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SINIF ÖĞRETMENİNCE YAPILACAK SOSYIGRAM SONUCUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

             ………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………..

                                                                                  ( Değerlendirenin Adı- Soyadı)

 

AÇIKLAMA: Yorum yapılırken

 

      A  Grupları teşkil eden öğrenciler : 1- Ekonomik nedenlerden mi, 2- Aynı              semtin  çocukları olduklarından mı, 3- Akraba oluşlarından mı, 4- Karakter ve mizaç uyuşmasından mı, 5-Derslerdeki başarı ve başarısızlıklarından mı, 6- Aile yaşantılarının benzer oluşlarından mı, 7-Okul dışı faaliyetleri bir arada yaptıklarından mı,  ‘’BİR ARAYA GELDİKLERİ ARAŞTIRILIR.’’

      B Yalnızlığa itilen öğrencilerin : 1- Ailesi ve kendisi ile yapılan görüşmelerle, 2- Sınıf içi ve dışı yapılan gözlemlerle , 3- Hayat hikayesini kendisine yazdırarak, 4- Öğretmen, idareci ve sınıf arkadaşlarının da görüşleri alınarak , ‘’ ONU BU YALNIZLIĞA İTEN NEDENLER ARAŞTIRILIR.’’

     C  Kızlarla erkeklerin ayrı gruplar teşkil edişleri :  1- Utanç duygusundan mı? 2- Aile baskısından mı, 3- Eksik verilen cinsel eğitimden mi, 4- Beğenilmemek duygusundan mı ileri gelmektedir ‘’ARAŞTIRILIR.’’

 

 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÖĞRENCİLERİN

NO

TERCİH PUANI

 

NO

TERCİH

PUANI

5

11

 

79

2

9

3

 

80

0

14

0

 

82

11

18

15

 

 

 

19

9

 

 

 

29

6

 

 

 

32

 

 

 

 

47

3

 

 

 

58

7

 

 

 

59

5

 

 

 

64

8

 

 

 

66

6

 

 

 

69

1

 

 

 

75

4

 

 

 

 

SOSYOMETRİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ

 

Sınıfınızdaki hangi arkadaşınızla birlikte bir pikniğe gitmek istersiniz? Tercih sırasına göre üç isim yazınız.

 

1..............................................

 

2...............................................

 

3...............................................

 

 

Sınıfınızdaki hangi arkadaşınızla birlikte  ders çalışmak istersiniz? Tercih sırasına göre üç isim yazınız.

 

1.:..................................................

 

2...................................................

 

3...................................................

 

 

Sınıfınızda en çok birlikte oturmak istediğiniz 3 arkadaşınızın ismini önem sırasına göre yazınız.

 

1……………………………………

 

2……………………………………

 

3…………………………………..

 

Sınıfınızda görevlendirildiğiniz bir projede çalışırken, yanınızda olmasını istediğiniz 3 arkadaşınızın ismini önem sırasına göre yazınız.

 

1………………………………….

 

2………………………………….

 

3………………………………….

Adınız- Soyadınız:……………………                                  Tarih:…./…./…..

    Sınıfınız/ No:………………………….

  

1.       Sınıfınızda en çok birlikte oturmak istediğiniz üç(3) arkadaşınızın ismini önem sırasına göre yazınız.

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

2.      Sınıfınızdaki hangi arkadaşınızla birlikte  ders çalışmak istersiniz? Tercih sırasına göre üç isim yazınız.

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

3.      Tenefüslerinizi hangi arkadaşınızla geçirmeyi tercih edersiniz?

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

4.      Bir çok yönü ile en çok beğendiğiniz  ve sevdiğiniz arkadaşınız kimdir?

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

5.      Derslerde anlamadığınız bir şey olsa hangi arkadaşınızdan yardım alırsınız?

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

6.      Sınıftan yeni bir başkan seçilecek olsa hangi arkadaşınızı olmasını isterseiniz.?

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

7.      Akşam evde canınız sıkılıp bir ardaşınızı telefonla aramak isteseniz  hangi arkadaşınızı aramak  isterdiniz.?

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

8.      Bir sırrnız olsa bunu hangi arkadaşınız ile paylaşmak istersiniz?

 

1.      …………………………

2.      …………………………

3.      …………………………

 

Sonraki >